Ta strona używa cookie. Dowiedz się więcej o celu używania i zmianie ustawień cookie w przeglądarce.
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.

Adriatyk
Adriatyk

    

    

    Uwe Rada

        ADRIATYK
 
Miejsca, ludzie, historie


      Przekład Andrzej Robak

 

Dla milionów Polaków wyjazdy nad Morze Adriatyckie stanowiły pierwszy kontakt z południem Europy.

Włoskie czy chorwackie plaże były wymarzonymi miejscami na wakacyjny wypoczynek.

Adriatyk to jednak nie tylko plażowanie na słońcu.

Nad morzem, gdzie już w starożytności Wschód spotykał się z Zachodem, nadal dochodzi do mieszania się kultur.


KUP TERAZ >>

Żegnając się z Istrią, zarazem kończę wieloetapową wyprawę, w której trakcie zjeździłem wybrzeże Adriatyku. Jej początek był w Caorle, a finał jest w Pazinie i Poreču. Trasę przemierzałem przeciwnie do ruchu wskazówek zegara, a tym samym przeciwnie do kierunku upływu czasu. Morze, które poznałem, pod wieloma względami nie było obszarem jednorodnym, jak swego czasu twierdził Fernand Braudel. Nad tym morzem ludzie muszą walczyć o przetrwanie. Kiedy upadły republiki rządzone przez Wenecjan i Raguzan, władzę na tym terytorium sprawowały odległe metropolie: Rzym, Wiedeń i Stambuł. W XIX wieku na terenach położonych nad Adriatykiem, na rubieżach Europy, mnożyły się konflikty. Późniejsze lata pokazały jednak, że możliwa jest integracja. W każdym razie otuchą napawa Istria, która stanowi kres mojej podróży.

PRZECZYTAJ FRAGMENT!

 „To brzeg pulsujący / To rąk ocean gorący / To mrok, cierpki mrok / I noc, noc”. Tymi słowami zaczyna się piosenka Adriatyk, ocean gorący pochodząca z płyty Wolne od cła, nagranej przez Małgorzatę Ostrowską z zespołem Lombard. Singiel z tym utworem sprzedał się w nakładzie stu pięćdziesięciu tysięcy egzemplarzy, zyskując wyróżnienie w postaci „złotej płyty”. Również Ostrowska śniła o Adriatyku i odczuwała za nim tęsknotę. „I szept słonej ciszy / I nagle blask, ostrość kliszy / I biel, gęsta biel / To sen, sen”.

Dla większości Polaków ten sen nie stał się jednak rzeczywistością. Tekst piosenki traktuje bowiem także o tym, że wymarzone morze jest
odległe, nieosiągalne. „Adriatyk zamknął się”. Wprawdzie nie do końca tak było, ale też wybrzeże Jugosławii się nie przybliżyło. W ogóle Polakom udającym się w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych nad Adriatyk bardziej zależało na handlu niż na wypoczynku. Samochody z Polski, a wśród nich także Fiat 126p zwany „maluchem”, nierzadko były wypełnione towarami przeznaczonymi do sprzedaży w innych krajach socjalistycznych. Handlowano między innymi pościelą, wyrobami z bursztynu, przedmiotami z kryształu i polską wódką. W drodze powrotnej auta pełne były tureckich kożuchów albo wyrobów skórzanych. Nielegalna wymiana towarowa kwitła także ze Związkiem Radzieckim. Polacy wywozili dżinsy, nawet rodzimej produkcji, a sprowadzali głównie aparaty fotograficzne.
Nawet ci, którzy socjalistyczne kraje odwiedzali w ramach zorganizowanych wycieczek autobusowych oferowanych przez biuro podróży „Orbis”, często zabierali z sobą towary. Pieniądze z ich sprzedaży zasilały budżet przeznaczony na wakacyjny pobyt. Opisuje to Tomasz Leszkowicz, historyk z Warszawy i redaktor naczelny internetowego portalu histmag.org, cytując popularne wówczas powiedzenie:  Polaków po prostu nie stać na urlop we własnym kraju”.

 
Patronat medialny
wyliczanka.eu
 

KUP TERAZ >>

SPIS TREŚCI

Mój Adriatyk
Obiekt tęsknoty Niemców i Polaków 9

Dobrzy Grecy, źli Rzymianie
Skąd wywodzi się nazwa „Adriatyk” 31

Powtórka z Rimini
„Smażalnia Teutonów” to już przeszłość 44

Rawenna zastępuje Rzym
Adriatyk na styku starożytności i średniowiecza 57

Chłopiec ze Szwabii
Z Göppingen do Apulii 71

Walki o cieśninę
W drodze z Otranto do Wlory 89

Wybrzeże śródziemnomorskie czy bałkańskie wąwozy?
Albania w poszukiwaniu Adriatyku 109

Bojowe nastroje nad Adriatykiem
Kotor i granice Europy 126

Wybrzeże a interior
Od Raguzy do Dubrownika 145

Noc w Neum
Tam, gdzie Bośnia i Hercegowina sięgają Adriatyku 167

Split jako architektoniczny konglomerat
Nowe życie w starych murach 181

Adriatyccy piraci
Senj, ruda Zora i uskocy 201

Fiume zamiast Rijeka
Morze Adriatyckie kolebką faszyzmu 215

Powrót do Abacji
O tym, jak niegdyś Wiedeń i Galicja miały dostęp do morza 232

Triesteński splin
Przygraniczne miasto w poszukiwaniu nowego wizerunku 256

Zemsta Adriatyku
Wenecja szuka schronienia przed morzem 276

Moja Istria
Adriatyk w Europie 295

Podziękowania 318

Kalendarium opisywanych wydarzeń 319

Literatura 331

DANE BIBLIOGRAFICZNE

seria MUNDUS
ISBN:
978-83-233-4068-3, rok 2016, format A5, s. 336

KUP TERAZ >>