zarejestruj się | przypomnij haslo

 

WSKAZÓWKI DLA AUTORÓW (pobierz plik)

---

Streszczenia artykułów:

Piotr Oleś, Monika Kłosok-Ścibich
Syndrom Gauguina – zmiana tożsamości czy mit?
Zjawisko opisywane na gruncie psychologii biegu życia pod nazwą syndromu Gauguina jest próbą stymulowania zmian osobowości poprzez zmianę zewnętrznych warunków funkcjonowania. Jego pierwowzorem jest pełne burzliwych zwrotów życie francuskiego malarza i rzeźbiarza Paula Gauguina. Syndrom Gauguina jest przykładem zmiany linii życia w okresie tzw. kryzysu połowy życia. Pociąga ona za sobą zmianę osobowości: próbę odnalezienia swojego autentycznego ja i utworzenia nowej tożsamości oraz koncepcji siebie. W niniejszym artykule proponujemy kryteria definiujące syndromu Gauguina: (1) istotna zmiana priorytetów życiowych, (2) podjęcie nowej formy aktywności, (3) która uzasadniającej sens istnienia i (4) opiera się na innych wartościach niż dotychczasowe, (5) dając poczucie wolności i zgodności ze sobą; (6) decyzja o zmianie jest podjęta samodzielnie, bez wsparcia bliskich i (7) wiąże się z pogorszeniem sytuacji ekonomicznej lub społecznej. Podano również rozróżnienie na syndrom i mit Gauguina, oraz próby wyjaśnienia mechanizmów tych zjawisk. Przedstawiono wybrane analizy przypadków, z podaniem historii życia opracowanej według metody McAdamsa. Dane empiryczne sugerują, że zmiana linii życia mogła być zapowiadana już wcześniej.

Dorota Turska
Źródła mitów o twórczości i ich implikacje edukacyjne
Nurt personologiczny w psychologii twórczości akcentował swoistą nadzwyczajność osoby twórcy oraz procesu twórczego. Stanowisko to wpływa na społeczne postawy i przekonania co do kryteriów selekcji zachowań i dzieł wartych utrwalenia. W literaturze pojawiają się poglądy, że przekonania te mają postać mitów co do twórczości.
Mityczne przekonania na temat twórczości mogą stanowić istotę tzw. potocznych/ukrytych teorii twórczości, którymi posługują się nie tylko laicy, ale i profesjonaliści – np. nauczyciele. W ten sposób podejmuję próbę wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy deklaracjami nauczycieli co do afirmowania twórczości uczniów a realizowaną praktyką.
Artykuł zawiera przegląd współczesnych badań edukacyjnych (polskich i zagranicznych), których rezultaty ukazują moc mitów co do twórczości i ich niekorzystne implikacje pedagogiczne.

Agnieszka Szymańska
Aspekty kontroli rodzicielskiej i dyscyplinowania dziecka
W badaniu szukano różnic w zakresie dystrybucji kontroli rodzicielskiej (konceptualizowanej jako uczenie dziecka zasad postępowania) oraz domagania się od niego natychmiastowego posłuszeństwa, mierzonych przy pomocy skali PAiNK. Badanie przeprowadzono na 204 osobowej grupie rodziców dzieci uczęszczających do przedszkoli na terenie Warszawy, Krakowa i Częstochowy. Próba badana dobrana została ze względu na doświadczanie trudności wychowawczych. Połowę grupy stanowili rodzice doświadczający sukcesu wychowawczego (mający dzieci „grzeczne") drugą połowę doświadczający porażek wychowawczych (mający dzieci „trudne"), w skład każdej podgrupy wchodziły matki i ojcowie.
Oczekiwano, że rodzice dzieci „grzecznych” cechować się będą większą kontrolą a rodzice dzieci „trudnych” częściej domagać się będą natychmiastowego posłuszeństwa. Wielowymiarowa dwuczynnikowa analiza wariancji (MANOVA) wykazała różnice w zakresie kontroli rodzicielskiej w grupach matek, jak również efekt interakcji roli rodzicielskiej i trudności wychowawczej dla zmiennej domagania się posłuszeństwa.
Wyniki dowodzą różnic w zakresie dystrybucji kontroli w rodzinach dzieci „grzecznych" i „trudnych".

Beata Winnicka
Wpływ zagęszczenia przestrzeni na oceny związanego z nią czasu – zmiany rozwojowe
Według modeli szacowania czasu opartych na roli procesów pamięci czas trwania danego zjawiska oceniany jest jako tym dłuższy, im więcej pojawi się w nim elementów. Badania nad postrzeganiem przestrzeni pokazują, że subiektywna długość drogi jest wprost proporcjonalna do liczby wskazówek przestrzennych (landmarków) związanych z daną trasą. Celem prezentowanego poniżej eksperymentu było zanalizowanie zależności oceny czasu potrzebnego na przebycie danej przestrzeni od jej zagęszczenia u dzieci w wieku 4, 6 i 9 lat.
Przebadano 120 osób (po 20 dziewcząt i chłopców w każdej grupie wiekowej). Prezentowano im dwa 15-sekundowe filmy różniące się liczbą przedstawionych obiektów. Badani dokonywali prospektywnych ocen czasu, posługując się specjalnie zaprojektowanym zegarem. 9-latki łączyły przestrzenie o większym zagęszczeniu z dłuższym czasem F(1,39)=11,50; p<0,005. Tendencja do wydłużania subiektywnego czasu na skutek wzrostu zagęszczenia przestrzeni wystąpiła również u dzieci w wieku przedszkolnym, jednak różnice wewnątrzgrupowe u 4 i 6-latków nie były statystycznie istotne

Kinga Dziwańska
Specyfika formułowania planów krótkoterminowych w okresie dorastania – wyniki badań
Prezentowane badania oparte są na teoriach dotyczących czynności ludzkich (koncepcja zachowań celowych Nuttina (1980), teoria czynności Tomaszewskiego (1975) i teoria planów Millera, Galantera i Pribrama (1980)) oraz na teoriach dotyczących rozwoju perspektywy czasowej człowieka (Nuttin 1980, Nurmi 1991, Zaleski 1991).
Głównym problemem prezentowanych badań jest określenie specyfiki procesu formułowania planów krótkoterminowych (do pół roku) przez młodzież w zależności od jej wieku.
Wykorzystano autorski kwestionariusz „Planowanie Przyszłości”, skonstruowany do badania procesów planowania. Badania przeprowadzono w Warszawie w 2004 roku na grupie 300 osób (uczniowie gimnazjum – w wieku 15 lat oraz uczniowie liceum - w wieku 18 lat).
Na podstawie analizy uzyskanych wyników badań sformułowano następujące wnioski. Proces formułowania planów przez młodzież posiada określoną specyfikę w zależności od wieku młodzieży. Licealiści częściej niż gimnazjaliści stosują zaawansowane strategie planowania (zbierają informacje, robią notatki, używają kalendarza). Ponadto analiza statystyczna wyników badań pozwala stwierdzić, że gimnazjaliści częściej posługują się ogólnymi strategiami, a licealiści strategiami szczegółowym w procesie formułowania planów.

Agnieszka Bieńkowska
Lęk-cecha i reaktywność emocjonalna a przesadność uczniów
W badaniach poszukiwano związku między lękiem-cechą i reaktywnością emocjonalną a przesądnością uczniów. W badaniach wzięło udział 75 uczniów klas szóstych (33 dziewczynki i 42 chłopców) jednej z podwarszawskich szkół podstawowych. Analiza statystyczna wykazała istotną statystycznie, dodatnią korelację między lękiem-cechą a przesądnością (r=0,33; p<0,01) oraz bliską istotności statystycznej, dodatnią korelację między reaktywnością emocjonalną a przesądnością (r=0,22; p<0,06). Zarówno lęk-cecha (β=0,33), jak i reaktywność emocjonalna (β=0,25) okazały się predyktorami przesądności. W wyniku przeprowadzonych badań ustalono również, że dziewczynki charakteryzuje wyższy poziom przesądności w porównaniu z chłopcami (F=23,81(1;73); p<0,001).